Verdwalen in ideeën

Wat je hier kunt verwachten

Hier verschijnen essays, persoonlijke denkoefeningen en langere beschouwingen over onderwerpen die zich moeilijk in één vakgebied laten opsluiten. Filosofie, kunst, mythologie, psychologie en wetenschap lopen hier geregeld door elkaar heen — niet omdat ze hetzelfde zeggen, maar omdat juist op de raakvlakken vaak nieuwe vragen ontstaan. Waar een verstandiger mens zo’n vraag misschien even laat liggen, heb ik de neiging er nog drie boeken, een schilderij en bij voorkeur een Griekse tragedie bij te halen.
Soms begint een stuk bij een denker als Nietzsche, Jung, Kierkegaard of Camus. Soms bij een schilderij van Magritte, Bosch, Munch, Van Gogh of Dalí. Een andere keer bij een oud verhaal over Sisyphus, Icarus of de Ouroboros, of bij een wetenschappelijke vraag over tijd, toeval, bewustzijn, kosmologie of kwantummechanica die mijn nieuwsgierigheid net iets langer vasthoudt dan praktisch verstandig is. Sommige ideeën blijken na duizenden jaren nog springlevend; andere overleven hier voornamelijk omdat ik kennelijk weiger ze fatsoenlijk te begraven.
Ik probeer hier niet op ieder terrein het laatste woord te hebben. Dat zou zowel ambitieus als tamelijk zorgwekkend zijn. Veel interessanter vind ik waarom bepaalde ideeën, beelden en verhalen blijven haken, wat ze misschien vertellen over de manier waarop mensen zichzelf en de wereld proberen te begrijpen, en waarom sommige vragen alleen maar groter lijken te worden naarmate je langer naar een antwoord zoekt. Mijn ervaring is inmiddels dat diep nadenken verrassend vaak eindigt met de ontdekking dat je vooral beter begrijpt hoeveel je niet begrijpt. Erg efficiënt is het allemaal niet.
Af en toe verschijnt hier ook iets korters: een observatie, een gedachte na een boek of tentoonstelling, een vreemd verband dat nog nergens heen hoeft. Sommige stukken beginnen achter een schrijftafel, andere tijdens een wandeling en weer andere in de licht hallucinante nasleep van een esketaminebehandeling, wanneer mijn brein tijdelijk in een staat van spirituele ontbinding verkeert en de normale kantooruren voor de werkelijkheid zijn opgeheven. Niet alles wat daar langskomt verdient publicatie — sommige gedachten mogen uit menslievendheid gewoon weer verdwijnen — maar af en toe blijft er iets hangen.